قیمت خازن الکتروموتور را با بررسی موتورهای تکفاز شروع می کنیم. موتورهای تکفاز در ساختارهای مختلفی وجود دارند که می توان به موارد زیر اشاره کرد.

  1. موتور تکفاز فاز شکسته – موتورهای کولر بدون خازن
  2. موتورهای قطب چاکدار – موتورهای فن و پمپ آب کولر
  3. موتور هیسترزیسی – پمپ آب کولر
  4. موتورهای اونیورسال – موتورهای آبمیوه گیری، جاروبرقی، …
  5. موتورهای تکفاز خازن دائم – پنکه، کولر، الکتروپمپ، فن و …
  6. موتورهای تکفاز با خازن راه انداز – موتورهای صنعتی و کمپرسور
  7. موتورهای تکفاز دو خازنه – موتورهای تکفاز صنعتی، دستگاه های نجاری، بالابر، کمپرسور و …

در تمامی انواع موتورهای تکفاز از خازن استفاده نمی شود. ردیف های 5 تا 7 در ساختار خود خازن دارند. در الکتروموتورهای تکفاز بدلیل ساختار خود در زمان راه اندازی میدان دوار ایجاد نمی شود. (بر خلاف موتورهای سه فاز). بدین منظور برای راه اندازی نیاز دارند که به موتور دو فاز تبدیل شوند. برای تبدیل موتور تکفاز به شبه دو فاز به سیم پیچ اصلی یک سیم پیچ کمکی اضافه می کنیم همانند دیاگرام زیر.

 

دیاگرام شکل سیم پیچ های موتور تکفاز

برای اینکه یک موتور دوفاز درست کنیم نیاز است که بین سیم پیچ های اصلی (main) و کمکی (aux) اختلاف فاز ایجاد کنیم چون هر دو مدار مقاومتی سلفی دارند باید برای ایجاد اختلاف فاز از خازن استفاده کنیم. سه نوع پیکربندی برای این کار متصور است.

  1. موتور تکفاز خازن دائم
  2. موتور تکفاز با خازن راه انداز
  3. موتور تکفاز دو خازنه

هر کدام از این پیکربندی ها خصوصیات منحصر به فردی دارند.

موتور تکفاز خازن دائم:

دیاگرام و منحنی گشتاور سرعت موتور تکفاز خازن دائم

در این موتورها خازن بصورت دائمی در مدار قرار می گیرد. ظرفیت خازن نسبتا کوچک است. موتور گشتاور راه اندازی قابل توجهی تولید نمی کند اما پس از راه اندازی به صورت دو فاز و خیلی نرم و کم صدا کار می کند. در کاربردهای فن و پمپها که به گشتاور راه اندازی زیادی نیاز ندارند به وفور از این پیکر بندی استفاده می شود.

موتور تکفاز با خازن راه انداز:

دیاگرام و منحنی گشتاور سرعت موتور تکفاز با خازن راه انداز

موتورهای خازن دائم در کاربردهای صنعتی که موتور نیاز به راه اندازی تحت بار دارد نظیر کمپرسورها و بالابر و … مناسب نیستند. برای افزایش گشتاور راه اندازی باید اختلاف فاز بین سیم پیچ اصلی و کمکی با افزایش خازن افزایش یابد. اما مشکل این است که خازن بزرگ در صورتیکه دائم در مدار باقی بماند باعث کاهش راندمان و داغ شدن بیش از حد سیم پیچ موتور می شود. که با قرار دادن یک کلید گریز از مرکز این مشکل نیز برطرف می گردد.

موتور تکفاز دو خازنه:

دیاگرام و منحنی گشتاور سرعت موتور تکفاز دوخازنه

در برخی مواقع به مزایای هر دو طرح نیاز داریم در این صورت از پیکربندی دو خازنه استفاده می کنیم در این موتور در زمان راه اندازی هر دو خازن در مدار قرار دارند پس از راه اندازی خازن راه اندازی از مدار خارج می شود و سیم پیچ کمکی سری با خازن دائم کار در مدار باقی می ماند. بدین ترتیب هر دو مزیت گشتاور زیاد در راه اندازی و کارکرد نرم تامین می شود.

با توجه به توضیحات بالا دو نوع خازن در موتورهای تکفاز به ترتیب زیر استفاده می شود.

  • خازن دائم کار
  • خازن راه انداز

خازن دائم و خازن استارت

در بررسی قیمت خازن الکتروموتور دو خازن دائم کار و راه انداز را بررسی می کنیم.

خازن دائم کار:

این نوع خازن به صورت دائم در مدار قرار می گیرد. معمولا ولتاژ 400 تا 500 ولت بر روی آنها درج شده است و نسبت به خازن راه اندازی ظرفیت کمتری دارند.

خازن راه انداز:

این نوع خازن معمولا ولتاژ کمتری دارند بین 200 تا 300 ولت ولی ظرفیت آنها نسبت به اندازه شان بالا است و نسبت به خازن دائم کار هم سایز ظرفیت خیلی بیشتری دارند.

راهنمای خرید خازن الکتروموتور

برای انتخاب و خرید خازن الکتروموتور توجه به موارد زیر ضروری است.

  1. ظرفیت خازن
  2. ولتاژ کاری خازن
  3. نوع نصب
  4. اتصالات الکتریکی
  5. تشخیص دائم کار یا استارت بودن خازن
  6. برند و قیمت خازن الکتروموتور
  7. ساعت های کارکرد خازن

1- ظرفیت خازن

ظرفیت مساله خیلی مهمی است. خازنها معمولا دارای تلرانس ظرفیت 5% می باشند. انتخاب خازن با تلرانس بیشتر مطلوب نیست و می تواند به داغ شدن الکتروموتور منجر شود. در خازنهای دائم کار ظرفیت خازن بسیار مهم می باشد و شدیدا توصیه می شود برای تعویض خازن دقیقا همان ظرفیت خازن اصلی انتخاب شود. افزایش ظرفیت خازن به شدت بر روی راندمان موتور تاثیر منفی دارد و می تواند منجر به داغ شدن بیش از حد و سوختن الکتروموتور گردد. استفاده از خازن با ظرفیت کوچکتر نیز می تواند به کاهش توان و کاهش توان و گشتاور راه اندازی موتور منجر شود.

مشخصات ظرفیت و ولتاژ خازن

2- ولتاژ کار خازن

در هنگام طراحی الکتروموتور با اینکه ولتاژ تغذیه 220 ولت می باشد. بدلیل وجود اختلاف فاز بین سیم پیچ کمکی و خازن سری با آن و جمع شدن برداری ولتاژهای آنها، ولتاژ خازن می تواند عدد بزرگی حتی بزرگتر از 500 ولت باشد. لذا در هنگام تعویض خازن دائم کار حتما خازن را با خازنی با ولتاژ مساوی یا بالاتر از خازن اصلی جایگزین کنید.

3- ساعت های کارکرد خازن الکتروموتور

طبق استاندارد 2479-1 به عنوان “خازن های جریان متناوب قسمت اول: کلیات، عملکرد و …” در جدول 4 – شرایط آزمون دوام آورده است. طول عمر مورد انتظار برای کلاس های مختلف خازنها به شرح زیر است:

کلاس A: کارکرد 30000 ساعت
کلاس B: کارکرد 10000  ساعت
کلاس C: کارکرد 3000 ساعت
کلاس D: کارکرد 1000 ساعت

برای انتخاب ساعت های کارکرد خازنی را انتخاب کنید که در ولتاژ مورد نیاز شما حداقل 10000 ساعت دوام داشته باشد. یعنی کلاس B را در انتخاب خازن مورد نظر داشته باشید.

4- نوع نصب خازن

خازن باید به طریقی بر روی الکتروموتور نصب شود. در برخی از الکتروموتورها یا محفظه پلاستیکی یا فلزی برای قرار گرفتن خازن در نظر گرفته شده است. در مدلهای دیگر خازن از طریق یک تسمه فلزی که بر دور آن قرار گرفته است به بدنه پیچ می شود. و در مدلهای دیگر نیز خازن در بدنه خود یک پیچ دارد که بر روی یک گوشواره ای بر روی موتور نصب می شود.

انواع اتصالات الکتریکی و نوع نصب خازن

5- اتصالات الکتریکی خازن الکتروموتور

از نظر الکتریکی نیز می توان دو حالت کلی در نظر گرفت یا سیم و کابل خازن مستقیما از بدنه آن خارج می شود یا سیم از زیر درپوش به فیش متصل شده است و از بالای درپوش از طریق فیش های متصل به آن می توان از خازن استفاده کرد. فیش های خازن نیز در دو نوع تخت و گرد هستند.

 

6- تشخیص دائم کار یا استارت بودن خازن الکتروموتور

معمولا بر روی خازن استارت نوشته است که خازن استارت می باشد. اگر این عبارت نوشته نشده باشد. معمولا خازن های دائم کار ظرفیت پایینی دارند. چند تا چند ده میکروفاراد و ولتاژ آنها 400 تا 500 ولت می باشد. و تلرانس خازن نیز معمولا 5% است در سمت دیگر خازن های راه انداز معمولا ظرفیت بالایی دارند (بیش از 100 میکروفاراد تا 500 میکروفاراد) و ولتاژ کاری آنها 150 تا 300 ولت است. تلرانس خازن نیز معمولا بازتر (20% تا 30%)  می باشد.

7- برند و قیمت خازن الکتروموتور

برای خرید خازن توصیه نخست خرید خازن های اروپایی ( ECAR و Iskra و …) است. اما اینها خیلی کمیاب هستند و احتمال تقلبی بودن آنها زیاد است. خرید خازنهای چینی انتخاب معقولی است و در نهایت خازنهای تولید ایران در رده کم کیفیت ترین ها قرار دارند.

 

7 دیدگاه. ارسال دیدگاه جدید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست